الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
95
تفسير مجمع البيان (فارسى)
برخى گفتهاند ، اين جمله صفت است براى : « أُمَّهاتُ نِسائِكُمْ » بنا بر اين مقصود اين است كه مادران زنانى كه با آنها آميزش كردهايد ، بر شما حرامند و ربيبهها اعم از اينكه مادرانشان مدخوله باشند يا نباشند به مجرد عقد حرام مىشوند . عياشى در تفسير خود روايت كرده است كه عيسى ( ع ) فرمود : « ربيبههايى كه با مادرانشان آميزش كردهايد ، بر شما حرامند ، خواه در تربيت شما باشند يا نباشند . در مورد مادران زنان ، مبهم گذارده شده و معلوم نيست كه بايد با دخترانشان آميزش شده باشد يا نه . بنا بر اين آنچه خداوند حرام كرده است ، حرام بشماريد و آنچه مبهم گذارده است ، مبهم بگذاريد . » در بارهء معناى « دخول » ( كه ما آن را آميزش ترجمه كرديم ) دو قول است : 1 - ابن عباس گويد ، به معناى جماع است 2 - عطا مىگويد : دخول به معناى جماع و كارهايى كه بمنزلهء جماع است مىباشد . مثل عريان كردن و . . . مذهب ما هم همين است . و فقها در اين مساله اختلاف كردهاند . فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ : يعنى اگر با مادر ربيبه آميزش نكردهايد ، هر گاه مادر را طلاق دهيد يا بميرد مىتوانيد با دخترش ازدواج كنيد . وَ حَلائِلُ أَبْنائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلابِكُمْ : يعنى همسر فرزندان صلبى شما بر شما حرامند ، لكن همسر كسانى كه پسر خواندهء شما هستند حرام نيستند . از عطا روايت شده كه اين آيه وقتى نازل شد كه پيامبر گرامى با همسر مطلقهء زيد بن حارثه كه پسر خواندهء او بود ازدواج كرد و مشركين زبان به انتقاد گشودند ، همچنين آيه : « وَ ما جَعَلَ أَدْعِياءَكُمْ أَبْناءَكُمْ » ( سوره احزاب 4 ) يعنى خداوند فرزند خواندهها را فرزند قرار نداده است ) و آيهء : « ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ » ( سورهء احزاب 4 يعنى محمد ، پدر هيچيك از مردان شما نيست ) به همين مناسبت نازل شدهاند . لكن همسر فرزند رضاعى حرام است زيرا پيامبر گرامى فرمود : خداوند هر چه به نسبت حرام كرده ، برضاع هم حرام كرده است . وَ أَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ : يكى از محرمات ، جمع ميان دو خواهر است ، كلمهء